സ്വാതന്ത്ര്യം: ചരിത്രം, വർത്തമാനം, ഭാവി

റൈഹാൻ ഷഹീദ്

2026 ആഗസ്റ്റ് 15, 1448 റബീഉൽ അവ്വൽ 02

ഓരോ വർഷവും ആഗസ്റ്റ് 15 എത്തുമ്പോൾ ഇന്ത്യ ദേശീയപതാക ഉയർത്തുന്നു. ദേശീയ ഗാനങ്ങൾ മുഴങ്ങുന്നു. വിദ്യാലയങ്ങളിലും കോളേജുകളിലും സർക്കാർ സ്ഥാപനങ്ങളിലും സ്വാതന്ത്ര്യദിനാഘോഷങ്ങൾ നടക്കുന്നു. 1947 ആഗസ്റ്റ് 15ന് ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിൽനിന്ന് ഇന്ത്യ സ്വതന്ത്രമായ ചരിത്ര മുഹൂർത്തം രാജ്യം അഭിമാനത്തോടെ അനുസ്മരിക്കുന്നു. എന്നാൽ സ്വാതന്ത്ര്യം വെറും ഒരു ചരിത്രസംഭവമാണോ? ഈ ചോദ്യത്തിനുള്ള ഉത്തരമാണ് സ്വാതന്ത്ര്യദിനത്തിന്റെ യഥാർഥ പ്രസക്തി.

സ്വാതന്ത്ര്യം എന്നത് വിദേശഭരണാധികാരികൾ രാജ്യം വിട്ടുപോയെന്നതുകൊണ്ട് മാത്രം പൂർത്തി യാകുന്ന ഒന്നല്ല. ഒരു രാജ്യത്തെ ജനങ്ങൾക്ക് ഭയമില്ലാതെ ജീവിക്കാനും അഭിപ്രായം പ്രകടിപ്പിക്കാനും മതം ആചരിക്കാനും വിദ്യാഭ്യാസം നേടാനും അന്തസ്സോടെ ജീവിക്കാനും നിയമത്തിന്റെ മുന്നിൽ തുല്യത അനുഭവിക്കാനും കഴിയുന്ന അവസ്ഥയാണ് യഥാർഥ സ്വാതന്ത്ര്യം. അധികാരമാറ്റം സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ തുടക്കമായിരിക്കാം; എന്നാൽ നീതിയും സമത്വവും മനുഷ്യാന്തസ്സും ഉറപ്പുവരുത്തുന്നതിലൂടെയാണ് അത് പൂർണമാകുന്നത്.

ഇന്ത്യയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യസമരം ഇന്ത്യക്കാരൻ സ്വന്തം രാജ്യത്തിന്റെ വിധി സ്വയം നിർണയിക്കാനുള്ള അവകാശത്തിനുവേണ്ടിയുള്ള പോരാട്ടമായിരുന്നു. വ്യത്യസ്ത മതങ്ങളും ഭാഷകളും സംസ്‌കാരങ്ങളും ജാതികളും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഒരു ജനത തങ്ങളുടെ ഭാവി സ്വയം രൂപപ്പെടുത്താനുള്ള അവകാശം നേടിയെടുത്ത ചരിത്രമാണ് 1947 ഓഗസ്റ്റ് 15.

ഈ സ്വാതന്ത്ര്യം നമുക്ക് ലഭിച്ചത് അനായാസമായിരുന്നില്ല. നൂറുകണക്കിന് കലാപങ്ങളും ആയിരക്ക ണക്കിന് സമരങ്ങളും പതിനായിരക്കണക്കിന് തടവുശിക്ഷകളും എണ്ണമറ്റ ത്യാഗങ്ങളുമാണ് അതിന്റെ അടിത്തറ. വധശിക്ഷ ഏറ്റുവാങ്ങിയവരും ആജീവനാന്ത തടവ് അനുഭവിച്ചവരും നാടുകടത്തപ്പെട്ടവരും സമ്പത്തും കുടുംബവും ജീവിതവും നഷ്ടപ്പെട്ടവരും ഈ ചരിത്രത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. ഗാന്ധിജിയോ നെഹ്‌റുവോ സർദാർ പട്ടേലോ മാത്രമല്ല; പേരുപോലും ചരിത്രപുസ്തകങ്ങളിൽ രേഖപ്പെടുത്തപ്പെടാത്ത ആയിരക്കണക്കിന് സാധാരണ മനുഷ്യരുടെ ത്യാഗവും ഇന്ത്യയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ വിലയാണ്.

ബ്രിട്ടീഷ് അധിനിവേശം

ഇന്ത്യയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യസമരം മനസ്സിലാക്കണമെങ്കിൽ ആദ്യം ബ്രിട്ടീഷ് അധിനിവേശത്തിന്റെ യഥാർഥ സ്വഭാവം മനസ്സിലാക്കണം. ബ്രിട്ടീഷ് സാമ്രാജ്യത്വത്തിന്റെ പ്രധാനലക്ഷ്യം ഇന്ത്യയുടെ വികസനമായിരുന്നില്ല, ഇന്ത്യയുടെ വിഭവങ്ങളും സമ്പത്തും ബ്രിട്ടന്റെ സാമ്പത്തിക താൽപര്യങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിക്കുക എന്നതായിരുന്നു.

1600ൽ വ്യാപാര സ്ഥാപനമായി ഇന്ത്യയിലെത്തിയ ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി ക്രമേണ രാഷ്ട്രീയ അധികാരം കൈവശപ്പെടുത്താൻ തുടങ്ങി. 1757ലെ പ്ലാസി യുദ്ധവും 1764ലെ ബക്‌സാർ യുദ്ധവും കമ്പനിക്ക് ബംഗാളിന്റെ മേൽ നിയന്ത്രണം നൽകുകയും തുടർന്ന് ഇന്ത്യയുടെ വലിയൊരു ഭാഗം അവരുടെ ഭരണത്തിന് കീഴിലാവുകയും ചെയ്തു. വ്യാപാരത്തിനായി വന്ന കമ്പനി ക്രമേണ ഒരു സാമ്രാജ്യമായി മാറി.

ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രത്യാഘാതം ഇന്ത്യയുടെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയിലായിരുന്നു. ഒരുകാലത്ത് ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ വ്യാവസായിക-വാണിജ്യ കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നായിരുന്ന ഇന്ത്യയെ അസംസ്‌കൃത വസ്തുക്കളുടെ വിതരണക്കാരനും ബ്രിട്ടീഷ് ഉൽപന്നങ്ങളുടെ വിപണിയുമായി മാറ്റുകയായിരുന്നു കോളനിവാഴ്ചയുടെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം. ഇന്ത്യൻ കൈത്തറി വ്യവസായങ്ങൾ തകർന്നു. പരുത്തി, തേയില തുടങ്ങിയ അസംസ്‌കൃത വസ്തുക്കൾ കുറഞ്ഞ വിലയ്ക്ക് കയറ്റുമതി ചെയ്യുകയും ബ്രിട്ടനിൽ നിർമിച്ച ഉൽപന്നങ്ങൾ ഇന്ത്യയിൽ വിറ്റഴിക്കുകയും ചെയ്തു. സാമ്പത്തിക ചരിത്രകാരന്മാർ ഈ പ്രക്രിയയെ ഇന്ത്യയുടെ ‘ഡ്രെയിൻ ഓഫ് വെൽത്ത്’ അഥവാ സമ്പത്തിന്റെ ചോർച്ച എന്നാണ് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്.

കാർഷിക മേഖലയിലും ബ്രിട്ടീഷ് നികുതി നയങ്ങൾ വലിയ ദുരിതങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചു. അമിത ഭൂനികുതി, നിർബന്ധിത കൃഷിരീതികൾ, വ്യാപാരവിളകൾക്ക് നൽകിയ മുൻഗണന എന്നിവ ഗ്രാമീണ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയെ തകർത്തു. പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തുനിന്ന് ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആദ്യപകുതിവരെ ഇന്ത്യയിൽ ഉണ്ടായ വലിയ ക്ഷാമങ്ങളിൽ ദശലക്ഷക്കണക്കിന് ആളുകൾ മരണപ്പെട്ടു. പല ചരിത്രകാരന്മാരുടെയും അഭിപ്രായത്തിൽ ഇവയിൽ പലതും പ്രകൃതിദുരന്തങ്ങൾ മാത്രമായിരുന്നില്ല; കോളനിഭരണത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക നയങ്ങളും ഭക്ഷ്യവിതരണത്തിലെ പരാജയങ്ങളും അവയെ കൂടുതൽ രൂക്ഷമാക്കുകയായിരുന്നു.

രാഷ്ട്രീയമായി ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണകൂടം ഇന്ത്യയെ നിയന്ത്രിക്കാൻ നിരവധി മാർഗങ്ങൾ സ്വീകരിച്ചു. ശക്തമായ സൈനിക സംവിധാനം, അടിച്ചമർത്തൽ നിയമങ്ങൾ, മാധ്യമനിയന്ത്രണം, പൊതുയോഗങ്ങൾക്ക് നിയന്ത്രണം എന്നിവയ്ക്കൊപ്പം ‘വിഭജിച്ചു ഭരിക്കുക’ (Divide and Rule) എന്ന നയവും അവർ വ്യാപക മായി പ്രയോഗിച്ചു. മതപരവും സാമൂഹികവുമായ വിഭജനങ്ങൾ രാഷ്ട്രീയലാഭത്തിനായി ഉപയോഗിക്ക പ്പെട്ടു. ഹിന്ദു-മുസ്‌ലിം ബന്ധങ്ങളിലെ സംഘർഷങ്ങൾ പലപ്പോഴും ഈ കോളനിനയത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ കൂടുതൽ സങ്കീർണമാവുകയും ചെയ്തു.

അതിനാൽ സ്വാതന്ത്ര്യസമരം ബ്രിട്ടീഷ് ഉദ്യോഗസ്ഥർക്കെതിരായ ഒരു രാഷ്ട്രീയ കലാപം മാത്രമായിരുന്നില്ല. സാമ്പത്തിക ചൂഷണത്തിനെതിരായ പോരാട്ടം, ദേശീയ അന്തസ്സിനുവേണ്ടിയുള്ള പോരാട്ടം, രാഷ്ട്രീയ സ്വയംനിർണയാവകാശത്തിനുവേണ്ടിയുള്ള പോരാട്ടം, മനുഷ്യാന്തസ്സിനുവേണ്ടിയുള്ള പോരാട്ടം എന്നിവയൊക്കെയായിരുന്നു അത്. ഈ യാഥാർഥ്യം മനസ്സിലാക്കുമ്പോഴാണ് ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിന്റെ മഹത്ത്വവും അതിനുവേണ്ടി വിവിധ മതങ്ങളിലും ഭാഷകളിലും പ്രദേശങ്ങളിലുമുള്ള ലക്ഷക്കണക്കിന് ഇന്ത്യക്കാർ നടത്തിയ ത്യാഗത്തിന്റെ ആഴവും നമുക്ക് ശരിക്കും മനസ്സിലാകുന്നത്.

ഒരു ജനതയുടെ ഉണർവിന്റെ ചരിത്രം

ഇന്ത്യയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യസമരം ഏതാനും വർഷങ്ങൾ മാത്രം നീണ്ടുനിന്ന ഒരു രാഷ്ട്രീയ പ്രക്ഷോഭമായിരുന്നില്ല. രണ്ടു നൂറ്റാണ്ടുകളോളം വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ നടന്ന പ്രതിരോധങ്ങളുടെയും ജനകീയ പ്രസ്ഥാനങ്ങളുടെയും രാഷ്ട്രീയ മുന്നേറ്റങ്ങളുടെയും ത്യാഗങ്ങളുടെയും സമാഹാരമായിരുന്നു അത്. വിവിധ മതങ്ങളിലും ഭാഷകളിലും ജാതികളിലും പ്രദേശങ്ങളിലുമുള്ള ജനങ്ങൾ, വ്യത്യസ്ത ആശയധാരകൾ പിന്തുടർ ന്നുകൊണ്ടുതന്നെ, ഒരേ ലക്ഷ്യത്തിനുവേണ്ടി പോരാടിയ അപൂർവ ചരിത്രമാണ് ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യസമരം.

ബ്രിട്ടീഷ് ആധിപത്യത്തിനെതിരായ പ്രതിരോധം ആരംഭിച്ചത് 1857ൽ അല്ല. അതിനുമുമ്പുതന്നെ ഇന്ത്യയുടെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ പ്രാദേശിക ഭരണാധികാരികളും കർഷകരും മതനേതാക്കളും ബ്രിട്ടീഷ് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യ കമ്പനിക്കെതിരെ നിരവധി കലാപങ്ങൾ നടത്തിയിരുന്നു. ദക്ഷിണേന്ത്യയിൽ ടിപ്പു സുൽത്താനും ഹൈദർ അലിയും ബ്രിട്ടീഷുകാർക്കെതിരെ ശക്തമായി പോരാടി. കേരളത്തിൽ പഴശ്ശി രാജാവും വേലുത്തമ്പി ദളവയും ബ്രിട്ടീഷ് ആധിപത്യത്തെ വെല്ലുവിളിച്ചു. ബംഗാളിലും ബിഹാറിലും സന്യാസി-ഫകീർ പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ രൂപപ്പെട്ടു. ഈ ചെറുത്തുനിൽപ്പുകളെല്ലാം പിന്നീട് ദേശീയ സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിന്റെ അടിത്തറയായി മാറി.

1857ലെ കലാപം ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിലെ നിർണായക വഴിത്തിരിവായിരുന്നു. ബ്രിട്ടീഷ് ചരിത്രകാരന്മാർ അതിനെ ‘സിപ്പായി കലാപം’ (Sepoy Mutiny) എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചെങ്കിലും, ഇന്ത്യൻ ദേശീയ ചരിത്രകാരന്മാർ അതിനെ ‘ഇന്ത്യയുടെ ആദ്യ സ്വാതന്ത്ര്യസമരം’ എന്നാണ് വിശേഷിപ്പിച്ചത്. ഹിന്ദു-മുസ്‌ലിം സൈനികരും രാജാക്കന്മാരും സാധാരണ ജനങ്ങളും ഒന്നിച്ചുനിന്ന ഈ സമരത്തെ ബ്രിട്ടീഷുകാർ അടിച്ചമർത്തിയെങ്കിലും, ഇന്ത്യക്കാരിൽ ദേശീയബോധം വളർത്തുന്നതിൽ അതിന് വലിയ പങ്കുണ്ടായി.

1885ൽ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് രൂപീകരിക്കപ്പെട്ടതോടെ സ്വാതന്ത്ര്യസമരം സംഘടിത രാഷ്ട്രീയരൂപം കൈവരിച്ചു. ആദ്യകാലത്ത് ഭരണഘടനാപരമായ പരിഷ്‌കാരങ്ങളും കൂടുതൽ ഇന്ത്യൻ പ്രാതിനിധ്യവുമായിരുന്നു കോൺഗ്രസിന്റെ പ്രധാന ആവശ്യങ്ങൾ. എന്നാൽ ക്രമേണ സ്വരാജ് എന്ന ആശയം ശക്തമായി ഉയർന്നുവന്നു.

1905ലെ ബംഗാൾ വിഭജനത്തിനെതിരായ സ്വദേശി പ്രസ്ഥാനം ദേശീയ പ്രസ്ഥാനത്തിന് പുതിയ ഊർജം നൽകി. വിദേശ ഉൽപന്നങ്ങൾ ബഹിഷ്‌കരിക്കുക, സ്വദേശി വ്യവസായങ്ങളെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുക, ദേശീയ വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങൾ ആരംഭിക്കുക തുടങ്ങിയ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ജനകീയ പ്രസ്ഥാനമായി വളർന്നു. ബാൽഗംഗാധർ തിലക്, ലാലാ ലജ്പത് റായ്, ബിപിൻ ചന്ദ്രപാൽ എന്നിവർ ഈ ഘട്ടത്തിലെ പ്രധാന നേതാക്കളായിരുന്നു.

തുടർന്ന് ഗാന്ധിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ നിസ്സഹകരണ പ്രസ്ഥാനം, ഉപ്പുസത്യാഗ്രഹം, സിവിൽ നിയമലംഘന സമരം, ക്വിറ്റ് ഇന്ത്യ പ്രസ്ഥാനം തുടങ്ങിയ ജനകീയ മുന്നേറ്റങ്ങൾ രാജ്യവ്യാപകമായി രൂപപ്പെട്ടു. അഹിംസയും സത്യാഗ്രഹവും ഇന്ത്യയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിന് പുതിയ മുഖം നൽകി. അതേസമയം ഭഗത് സിംഗ്, ചന്ദ്രശേഖർ ആസാദ്, സൂര്യസെൻ തുടങ്ങിയ വിപ്ലവകാരികൾ സായുധ പ്രതിരോധത്തിന്റെ വഴി സ്വീകരിച്ചു. സുഭാഷ് ചന്ദ്രബോസ് രൂപീകരിച്ച ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ ആർമിയും (INA) ബ്രിട്ടീഷ് സാമ്രാജ്യത്തെ സമ്മർദത്തിലാക്കുന്നതിൽ നിർണായക പങ്കുവഹിച്ചു.

സ്വാതന്ത്ര്യസമരം ഒരൊറ്റ നേതാവിന്റെയോ ഒരൊറ്റ സംഘടനയുടെയോ സൃഷ്ടിയായിരുന്നില്ല. ഗാന്ധിജിയുടെ അഹിംസയും സുഭാഷ് ചന്ദ്രബോസിന്റെ സായുധ പോരാട്ടവും, ഭരണഘടനാപരമായ രാഷ്ട്രീയവും തൊഴിലാളി-കർഷക പ്രസ്ഥാനങ്ങളും, പത്രപ്രവർത്തനവും സാഹിത്യവും, വിദ്യാർഥി പ്രസ്ഥാനങ്ങളും മതപണ്ഡിതന്മാരുടെ ഇടപെടലുകളും എല്ലാം അതിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു.

അവസാനം 1947 ആഗസ്റ്റ് 15ന് ഇന്ത്യ സ്വാതന്ത്ര്യം നേടി. എന്നാൽ ആ സ്വാതന്ത്ര്യത്തോടൊപ്പം രാജ്യവിഭജനത്തിന്റെ വേദനയും മതകലാപങ്ങളുടെ ദുരന്തവും ലക്ഷക്കണക്കിന് അഭയാർഥികളുടെ കണ്ണീരും ഉണ്ടായിരുന്നു. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ ചരിത്രം വിജയത്തിന്റെ മാത്രം ചരിത്രമല്ല; വലിയ ത്യാഗത്തിന്റെയും വിലയുടെയും ചരിത്രം കൂടിയാണ്.

സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിൽ മുസ്‌ലിംകളുടെ സംഭാവന

ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തെക്കുറിച്ചുള്ള സമകാലിക ചർച്ചകളിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ വളച്ചൊടിക്കപ്പെടുന്ന വിഷയങ്ങളിലൊന്നാണ് മുസ്‌ലിംകളുടെ പങ്ക്. ഇന്ത്യയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനുവേണ്ടി മുസ് ലിംകൾ കാര്യമായ സംഭാവന നൽകിയിട്ടില്ലെന്ന പ്രചാരണം ഇന്ന് ചില രാഷ്ട്രീയ കേന്ദ്രങ്ങളിൽനിന്ന് ബോധപൂർവം ഉയർത്തപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ ചരിത്രരേഖകളും ഗവേഷണങ്ങളും പരിശോധിക്കുമ്പോൾ ഈ വാദത്തിന് യാഥാർഥ്യവുമായി യാതൊരു ബന്ധവുമില്ലെന്ന് വ്യക്തമാണ്.

ബ്രിട്ടീഷ് സാമ്രാജ്യത്വത്തിനെതിരെ ഏറ്റവും ശക്തമായി ചെറുത്തുനിന്ന ആദ്യ ഭരണാധികാരികളിൽ ഒരാളായിരുന്നു ടിപ്പു സുൽത്താൻ. ബ്രിട്ടീഷ് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യ കമ്പനിയുടെ വിപുലീകരണത്തെ തടയാൻ അദ്ദേഹം നടത്തിയ പോരാട്ടം ഇന്ത്യൻ

ദേശീയബോധത്തിന്റെ ആദ്യകാല പ്രതീകങ്ങളിലൊന്നാണ്. 1799 ൽ ശ്രീരംഗപട്ടണത്ത് അദ്ദേഹം രക്തസാക്ഷിയായി.

1857ലെ സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിൽ അവസാന മുഗൾ ചക്രവർത്തിയായ ബഹദൂർ ഷാ സഫർ വിപ്ലവത്തിന്റെ പ്രതീകാത്മക നേതാവായി ഉയർന്നു. വിപ്ലവം പരാജയപ്പെട്ടതോടെ അദ്ദേഹത്തെ ബ്രിട്ടീഷുകാർ റംഗൂണിലേക്ക് നാടുകടത്തി. അവിടെവച്ചാണ് അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചത്.

ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിൽ മൗലാന അബുൽ കലാം ആസാദ് സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിന്റെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ദേശീയ നേതാക്കളിൽ ഒരാളായിരുന്നു. ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിന്റെ പ്രസിഡന്റായി അദ്ദേ ഹം നിരവധി തവണ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. മതനിരപേക്ഷ ഇന്ത്യയുടെ ശക്തമായ വക്താവായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഇന്ത്യ വിഭജിക്കപ്പെടരുതെന്ന് അവസാന നിമിഷംവരെ വാദിച്ച നേതാക്കളിൽ പ്രമുഖനായിരുന്നു മൗലാന ആസാദ്.

ഖാൻ അബ്ദുൽ ഗഫ്ഫാർ ഖാൻ അഹിംസയുടെ പാത സ്വീകരിച്ച മുസ്‌ലിം നേതാവായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ‘ഖുദായി ഖിദ്മത്ഗാർ’ പ്രസ്ഥാനം ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിനെതിരെ അഹിംസാപരമായ പോരാട്ടം നയിച്ചു. ജീവിതത്തിന്റെ വലിയൊരു ഭാഗം അദ്ദേഹം ജയിലുകളിൽ ചെലവഴിച്ചു.

വിപ്ലവകാരികളിൽ അഷ്ഫാഖുള്ള ഖാൻ പ്രത്യേക സ്ഥാനമർഹിക്കുന്നു. കാകോരി ഗൂഢാലോചന കേസിൽ ഭഗത് സിംഗിന്റെയും രാം പ്രസാദ് ബിസ്മിലിന്റെയും സഹപ്രവർത്തകനായിരുന്ന അദ്ദേഹം 1927ൽ വധശിക്ഷയ്ക്ക് വിധേയനായി. വധശിക്ഷയ്ക്ക് മുമ്പ് അദ്ദേഹം പ്രകടിപ്പിച്ച രാജ്യസ്‌നേഹം ഇന്നും ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിന്റെ മഹത്തായ അധ്യായമാണ്.

മൗലാന മുഹമ്മദ് അലി, മൗലാന ഷൗക്കത്ത് അലി, ഹകീം അജ്മൽ ഖാൻ, ഡോ. മുഖ്താർ അഹമ്മദ് അൻസാരി, ഹസ്രത് മൊഹാനി, ഉബൈദുല്ലാ സിന്ധി തുടങ്ങി നിരവധി മുസ്‌ലിം നേതാക്കൾ വിവിധ ഘട്ടങ്ങളിൽ സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തെ നയിച്ചു. ദാറുൽ ഉലൂം ദയൂബന്ദ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള നിരവധി ഇസ്‌ലാമിക സ്ഥാപനങ്ങളും ബ്രിട്ടീഷ്‌വിരുദ്ധ ദേശീയപ്രസ്ഥാനത്തിൽ സജീവ പങ്കുവഹിച്ചു. സിൽക്ക് ലെറ്റർ മൂവ്‌മെന്റ് (Reshmi Rumal Tehreek), ജംഇയ്യത്തുൽ ഉലമായെ ഹിന്ദ് തുടങ്ങിയ പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ കോളനി വാഴ്ചയ്‌ക്കെതിരെ ശക്തമായ നിലപാട് സ്വീകരിച്ചു.

കേരളത്തിലും മുസ്‌ലിംകളുടെ സംഭാവന വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ടതായിരുന്നു. വക്കം മൗലവി സാമൂഹി ക-വിദ്യാഭ്യാസ നവോത്ഥാനത്തിലൂടെ ദേശീയബോധം വളർത്തുന്നതിൽ വലിയ പങ്കുവഹിച്ചു. മുഹമ്മദ് അബ്ദുറഹ്‌മാൻ സാഹിബ് മലബാറിൽ ദേശീയപ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ പ്രധാന നേതാക്കളിൽ ഒരാളായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ നിരവധി യുവാക്കൾ സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിൽ പങ്കാളികളായി. മലബാറിലെ നിരവധി ഉലമാക്കളും സാമൂഹിക പ്രവർത്തകരും ബ്രിട്ടീഷ് വിരുദ്ധ പ്രസ്ഥാനങ്ങളിൽ സജീവമായി ഇട പെട്ടു. 1921ലെ മലബാർ കലാപത്തെക്കുറിച്ച് ചരിത്രകാരന്മാർക്കിടയിൽ വ്യത്യസ്ത വിലയിരുത്തലുകളുണ്ടെങ്കിലും, ബ്രിട്ടീഷ് കോളനിഭരണത്തിനെതിരായ ശക്തമായ വികാരവും കർഷകസമൂഹത്തിന്റെ അസം തൃപ്തിയും അതിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിലുണ്ടായിരുന്നുവെന്നത് നിഷേധിക്കാനാവില്ല. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിന്റെ ചരിത്രത്തെ മതത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ വിഭജിക്കാനുള്ള ശ്രമങ്ങൾ ചരിത്രത്തോടുള്ള അനീതിയാണ്. സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനുവേണ്ടി ജീവൻ ബലിയർപ്പിച്ച ഓരോ ഇന്ത്യക്കാരനും ഈ രാജ്യത്തിന്റെ സംയുക്ത പൈതൃകത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്.

ഭരണഘടന

1947 ആഗസ്റ്റ് 15ന് ഇന്ത്യ സ്വതന്ത്രമായപ്പോൾ ഒരു വലിയ ചോദ്യം രാജ്യത്തിന് മുന്നിലുണ്ടായിരുന്നു. ബ്രിട്ടീഷുകാരെ പുറത്താക്കിയ ശേഷം എങ്ങനെയുള്ള ഇന്ത്യയാണ് നാം നിർമിക്കേണ്ടത്? ഈ ചോദ്യത്തിനുള്ള ഉത്തരമായിരുന്നു 1950 ജനുവരി 26ന് നിലവിൽ വന്ന ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടന.

ഭരണഘടന വെറും നിയമങ്ങളുടെ സമാഹാരമല്ല. സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിന്റെ ആദർശങ്ങളെ നിയമരൂ പത്തിൽ അവതരിപ്പിച്ച രേഖയാണ് അത്. സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനായി ജീവൻ നൽകിയ ലക്ഷക്കണക്കിന് ഇന്ത്യക്കാരുടെ സ്വപ്നങ്ങളെ ഒരു രാഷ്ട്രത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനതത്വങ്ങളാക്കി മാറ്റിയ രേഖ. ഭരണഘടനയുടെ ആമുഖം (Preamble) ഇന്ത്യയെ പരമാധികാര, സോഷ്യലിസ്റ്റ്, മതനിരപേക്ഷ, ജനാധിപത്യ റിപ്പബ്ലിക് എന്നാണ് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. എല്ലാ പൗരന്മാർക്കും നീതി, സ്വാതന്ത്ര്യം, സമത്വം, സാഹോദര്യം ഉറപ്പാ ക്കുക എന്നതാണ് അതിന്റെ ലക്ഷ്യം. ഈ മൂല്യങ്ങൾ സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിന്റെ ആത്മാവിൽനിന്നാണ് ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്.

അനുച്ഛേദം 14 എല്ലാ പൗരന്മാരും നിയമത്തിന് മുന്നിൽ തുല്യരാണെന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു. അനുച്ഛേദം 15 മതം, ജാതി, ലിംഗം, ജന്മസ്ഥലം എന്നിവയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള വിവേചനം നിരോധിക്കുന്നു. അനുച്ഛേദം 19 അഭിപ്രായസ്വാതന്ത്ര്യം, സമാധാനപരമായ സമ്മേളനം, സംഘടന രൂപീകരിക്കൽ തുടങ്ങിയ ജനാധിപത്യാവകാശങ്ങൾ ഉറപ്പുനൽകുന്നു. അനുച്ഛേദങ്ങൾ 25 മുതൽ 28 വരെ ഓരോ പൗരനും തന്റെ മതം വിശ്വസിക്കാനും ആചരിക്കാനും പ്രചരിപ്പിക്കാനുമുള്ള അവകാശം നൽകുന്നു.

ഭരണഘടനയുടെ ശിൽപിയായ ഡോ. ബി. ആർ. അംബേദ്കർ ഭരണഘടന അംഗീകരിച്ച ദിവസം നടത്തിയ പ്രസംഗത്തിൽ ഒരു നിർണായക മുന്നറിയിപ്പ് നൽകിയിരുന്നു. രാഷ്ട്രീയ ജനാധിപത്യം നേടിയ ഇന്ത്യ സാമൂഹികവും സാമ്പത്തികവുമായ നീതി ഉറപ്പാക്കുന്നതിൽ പരാജയപ്പെട്ടാൽ ജനാധിപത്യം തന്നെ അപകടത്തിലാകുമെന്ന് അദ്ദേഹം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. അധികാരത്തിൽ ഇരിക്കുന്നവർ ഭരണഘടനയുടെ ആത്മാവിനെ മാനിക്കാതിരുന്നാൽ ഏറ്റവും മികച്ച ഭരണഘടന പോലും ഫലപ്രദമാകില്ലെന്നും അദ്ദേഹം ഓർമ്മിപ്പിച്ചു.

ഗാന്ധിയുടെ സ്വരാജ് എന്ന ആശയവും ബ്രിട്ടീഷുകാരെ പുറത്താക്കുക എന്നതിലൊതുങ്ങിയിരുന്നില്ല. ഓരോ പൗരനും അന്തസ്സോടെ ജീവിക്കുന്ന സമൂഹം, മതസൗഹാർദം, ഗ്രാമവികസനം, സാമൂഹിക നീതി എന്നിവയായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വപ്നം. സ്വാതന്ത്ര്യസമരം നമുക്ക് രാഷ്ട്രീയ സ്വാതന്ത്ര്യം നൽകി. ഭരണഘടന ആ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന് ദിശയും ലക്ഷ്യവും നൽകി. അതിനാൽ ഭരണഘടനയെ സംരക്ഷിക്കുന്നത് ഒരു നിയമപരമായ ബാധ്യത മാത്രമല്ല; സ്വാതന്ത്ര്യസമര സേനാനികളുടെ ത്യാഗത്തോടുള്ള നമ്മുടെ ആദരവുമാണ്.

സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ സ്വപ്നവും സമകാലിക ഇന്ത്യയും

മതം, ഭാഷ, ജാതി, പ്രദേശം എന്നിവയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ വിവേചനമില്ലാതെ എല്ലാവർക്കും തുല്യ അവകാശങ്ങളുള്ള ഒരു ജനാധിപത്യ രാഷ്ട്രം എന്ന സ്വപ്നത്തിന് ഭരണഘടന നിയമരൂപം നൽകി. എന്നാൽ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന് ശേഷം എട്ട് പതിറ്റാണ്ടുകൾ പിന്നിടുമ്പോൾ ഇന്ത്യ ആ ദിശയിലാണോ സഞ്ചരിക്കുന്നത് എന്ന ചോദ്യം ഇന്ന് ഗൗരവമായി ഉയർന്നുവരുന്നുണ്ട്.

സമീപകാല വർഷങ്ങളിൽ ഇന്ത്യയിൽ മതധ്രുവീകരണം വർധിക്കുന്നു. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് രാഷ്ട്രീയത്തിൽ മതപരമായ വികാരങ്ങൾ കൂടുതൽ ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നു. ന്യൂനപക്ഷങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ഭീതിയും സംശയവും വളർത്തുന്ന രാഷ്ട്രീയ പ്രചാരണങ്ങൾ പൊതുസമൂഹത്തിൽ കൂടുതൽ സ്വാധീനം ചെലുത്തുന്നു. സമൂഹത്തെ ഐക്യപ്പെടുത്തേണ്ട രാഷ്ട്രീയം പലപ്പോഴും വിഭജനത്തിന്റെ ഭാഷ സ്വീകരിക്കുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് മുസ്‌ലിം സമൂഹത്തെ ബാധിക്കുന്ന നിരവധി സംഭവങ്ങൾ രാജ്യത്തിന്റെ മതനിരപേക്ഷ സ്വഭാവത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചകൾക്ക് കാരണമായിട്ടുണ്ട്. പൗരത്വ ഭേദഗതി നിയമം (CAA), ദേശീയ പൗരത്വ രജിസ്റ്റർ (NRC) സംബന്ധിച്ച വിവാദങ്ങൾ, വിവിധ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നടപ്പിലാക്കിയ ‘ബുൾ ഡോസർ രാഷ്ട്രീയം,’ ആരാധനാലയങ്ങളെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയുള്ള തർക്കങ്ങൾ, വഖഫ് സ്വത്തുകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിയമഭേദഗതികൾ, ചില പള്ളികൾക്കും മദ്‌റസകൾക്കുമെതിരായ നടപടികൾ, വിദ്വേഷ പ്രസംഗങ്ങൾ, മോബ് ലിഞ്ചിങ് സംഭവങ്ങൾ തുടങ്ങിയവ രാജ്യത്തെ ന്യൂനപക്ഷങ്ങളിൽ സുരക്ഷയെക്കുറിച്ചുള്ള ആശങ്കകൾ വർധിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്.

ഇവയിൽ പല വിഷയങ്ങളും കോടതികളിലും പൊതുസമൂഹത്തിലും ശക്തമായ ചർച്ചകൾക്ക് വിധേയമായിട്ടുണ്ട്. സർക്കാരിന്റെ നടപടികൾ ദേശീയ സുരക്ഷയ്ക്കും നിയമനടപ്പാക്കലിനും വേണ്ടിയാണെന്ന നിലപാട് ഭരണകൂടം മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുമ്പോൾ, ഭരണഘടന ഉറപ്പുനൽകുന്ന സമത്വത്തിനും മതസ്വാതന്ത്ര്യത്തിനും ന്യൂനപക്ഷാവകാശങ്ങൾക്കും വെല്ലുവിളി ഉയരുന്നുവെന്നത് യാഥാർഥ്യമാണ്. ഈ വ്യത്യസ്ത നിലപാടുകൾക്കിടയിൽ ഭരണഘടനയുടെ ആത്മാവും നിയമവാഴ്ചയും സംരക്ഷിക്കപ്പെടേണ്ടത് അത്യന്താപേക്ഷിതമാണ്.

ഇതോടൊപ്പം ജനാധിപത്യ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തെക്കുറിച്ചും ആശങ്കകൾ ഉയരുന്നുണ്ട്. പാർലമെന്റിലെ ചർച്ചകളുടെ നിലവാരം, അന്വേഷണ ഏജൻസികളുടെ നിഷ്പക്ഷത, മാധ്യമസ്വാതന്ത്ര്യം, സർവകലാശാലകളിലെ അഭിപ്രായസ്വാതന്ത്ര്യം, പൗരസമൂഹ സംഘടനകൾ നേരിടുന്ന നിയന്ത്രണങ്ങൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ച് രാജ്യത്തിനകത്തും അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിലും നിരന്തരം ചർച്ചകൾ നടക്കുന്നു. ജനാധി പത്യം തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നില്ല; സ്ഥാപനങ്ങളുടെ സ്വാതന്ത്ര്യവും നിയമവാഴ്ചയും ശക്തമായ പ്രതിപക്ഷവും സ്വതന്ത്ര മാധ്യമങ്ങളും സജീവ പൗരസമൂഹവുമാണ് അതിന്റെ അടിത്തറ. സ്വാതന്ത്ര്യം നിലനിർത്തണമെങ്കിൽ അധികാരവും ഭരണഘടനയും തമ്മിലുള്ള സന്തുലനം സംരക്ഷിക്കപ്പെടണം. അല്ലാത്തപക്ഷം രാഷ്ട്രീയ സ്വാതന്ത്ര്യമുണ്ടെങ്കിലും ജനാധിപത്യത്തിന്റെ ആത്മാവ് ക്രമേണ ദുർബലമാകും.

ഇന്ത്യയുടെ ഭാവി?

1947ൽ ഇന്ത്യ സ്വാതന്ത്ര്യം നേടിയപ്പോൾ, നൂറുകണക്കിന് ഭാഷകളും സംസ്‌കാരങ്ങളും മതങ്ങളും വംശങ്ങളും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഒരു രാജ്യം ജനാധിപത്യമായി നിലനിൽക്കുമോ എന്ന സംശയം ലോകത്തിലെ പല രാഷ്ട്രീയ നിരീക്ഷകരും പ്രകടിപ്പിച്ചിരുന്നു. എന്നാൽ എല്ലാ വെല്ലുവിളികളെയും അതിജീവിച്ച് ഇന്ത്യ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ജനാധിപത്യമായി വളർന്നു. ഇന്ന് വീണ്ടും ഇന്ത്യ ഒരു ചരിത്രപരമായ വഴിത്തിരിവിലാണ്.

എന്നാൽ പ്രത്യാശ നഷ്ടപ്പെടാൻ ചരിത്രം നമ്മെ അനുവദിക്കുന്നില്ല. സ്വാതന്ത്ര്യസമരകാലത്ത് ബ്രിട്ടീഷ് സാമ്രാജ്യത്തെ പരാജയപ്പെടുത്താൻ ഇന്ത്യക്ക് കഴിയുമെന്ന് പലരും വിശ്വസിച്ചിരുന്നില്ല. പക്ഷേ, അസാധ്യമായി തോന്നിയത് സാധ്യമായി. അടിയന്തരാവസ്ഥയുടെ കാലത്തും ഇന്ത്യൻ ജനാധിപത്യം തിരിച്ചുവരുമെന്ന് പലരും പ്രതീക്ഷിച്ചിരുന്നില്ല. എന്നാൽ ജനങ്ങൾ ജനാധിപത്യത്തെ വീണ്ടെടുത്തു. ചരിത്രം പലവട്ടം തെളിയിച്ചത് ഇന്ത്യയുടെ ഏറ്റവും വലിയ ശക്തി അതിന്റെ ജനങ്ങളാണെന്നതാണ്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഇന്നത്തെ പ്രതിസന്ധികൾക്കും പരിഹാരം വിദ്വേഷത്തിലോ പ്രതികാരത്തിലോ അല്ല. ഭരണഘടനയിലേക്കുള്ള മടങ്ങിവരവിലും ജനാധിപത്യ സ്ഥാപനങ്ങളെ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിലും മതങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള പരസ്പര ബഹുമാനത്തിലും, സത്യസന്ധമായ പൊതുസംവാദത്തിലുമാണ്.

സ്വാതന്ത്ര്യത്തെ സംരക്ഷിക്കേണ്ട കാലം

ടിപ്പു സുൽത്താനും ഭഗത് സിംഗും അഷ്ഫാഖുല്ലാ ഖാനും ഗാന്ധിജിയും അബുൽ കലാം ആസാദും, ഖാൻ അബ്ദുൽ ഗഫ്ഫാർ ഖാനും മുഹമ്മദ് അബ്ദുറഹ്‌മാൻ സാഹിബും പേരറിയാത്ത ഒട്ടേറെ ദേശസ്‌നേഹികളും സ്വപ്നം കണ്ട ഇന്ത്യ ഒരു പ്രത്യേക മതത്തിന്റെ രാജ്യമല്ലായിരുന്നു. ഓരോ പൗരനും തുല്യ അന്തസ്സോടെ ജീവിക്കുന്ന, വൈവിധ്യത്തെ ബഹുമാനിക്കുന്ന, സ്വാതന്ത്ര്യം എല്ലാവർക്കും ഒരുപോലെ അനുഭവിക്കാവുന്ന ഒരു ഇന്ത്യയായിരുന്നു അവരുടെ സ്വപ്നം.

ഇന്ന് നാം നമ്മളോട് തന്നെ ചോദിക്കണം. സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ യഥാർഥ അർഥം നാം സംരക്ഷിക്കുന്നുണ്ടോ? വ്യത്യസ്ത അഭിപ്രായങ്ങളുള്ളവരുടെ അവകാശങ്ങളെ മാനിക്കുന്നുണ്ടോ? ന്യൂനപക്ഷങ്ങളുടെ സുരക്ഷയെ ഭൂരിപക്ഷത്തിന്റെ മഹത്വത്തിന്റെ ഭാഗമായാണോ കാണുന്നത്? ഈ ചോദ്യങ്ങൾക്ക് നാം നൽകുന്ന ഉത്തരങ്ങളാണ് ഇന്ത്യയുടെ ഭാവി നിർണയിക്കുക.

ഇന്ത്യയുടെ ഭരണഘടന ഉറപ്പുനൽകുന്ന നീതിയും മതസ്വാതന്ത്ര്യവും മനുഷ്യാന്തസ്സും സംരക്ഷിക്കപ്പെടേണ്ട മൂല്യങ്ങളാണ്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഈ രാജ്യത്തിന്റെ നന്മയ്ക്കും ഐക്യത്തിനും വേണ്ടി പ്രവർത്തിക്കുന്നത് പൗരധർമം മാത്രമല്ല, ഒരു വിശ്വാസിയുടെ ധാർമിക ഉത്തരവാദിത്തം കൂടിയാണ്.

ഡോ.ബി.ആർ.അംബേദ്കറുടെ വാക്കുകളും ഇവിടെ സ്മരണീയമാണ്: ‘ഭരണഘടന എത്ര നല്ലതായാലും അത് നടപ്പാക്കുന്നവർ നല്ലവരല്ലെങ്കിൽ അത് പരാജയപ്പെടും; ഭരണഘടന എത്ര മോശമായാലും അത് നടപ്പാക്കുന്നവർ നല്ലവരാണെങ്കിൽ അത് വിജയിക്കും.’

സ്വാതന്ത്ര്യം ഒരിക്കൽ നേടിയെടുത്തതുകൊണ്ട് എന്നെന്നേക്കുമായി ഉറപ്പിക്കപ്പെട്ട ഒരു നേട്ടമല്ല. ഓരോ തലമുറയും അതിനെ വീണ്ടും സംരക്ഷിക്കണം. ഓരോ പൗരനും അതിനെ വീണ്ടും അർഥവത്താക്കണം. ഓരോ സ്വാതന്ത്ര്യദിനവും നമ്മെ ഓർമിപ്പിക്കേണ്ടത് ഇതാണ്: ഇന്ത്യയെ സ്വതന്ത്രമാക്കിയത് നമ്മുടെ പൂർവികരാണ്. ഇന്ത്യയെ നീതിയുള്ളതും ഐക്യപൂർണവും നിലനിർത്തേണ്ടത് നമ്മുടെ ഉത്തരവാദിത്തമാണ്.