ശിഅ്ബു അബീത്വാലിബ്: വിശ്വാസം വിശപ്പിനെ അതിജീവിച്ച മലഞ്ചെരിവ്

ഡോ. സി മുഹമ്മദ് റാഫി, ചെന്പ്ര

2026 ഒക്ടോബർ 10, 1448 റബീഉൽ ആഖിർ 29

(ഭാഗം 2)

പ്രതിസന്ധിയിൽ നബിﷺയുടെ നേതൃത്വം

ശിഅ്ബിലെ ജീവിതം നമുക്ക് പ്രവാചകന്റെ നേതൃഗുണം കാണിച്ചുതരുന്നു. സ്വന്തം ജനങ്ങളുടെ പ്രയാസങ്ങളിൽ കൂടെ നിൽക്കുക എന്നതാണ് ഒരു നേതാവിന്റെ ഗുണം; അല്ലാതെ പ്രയാസഘട്ടം വരു മ്പോൾ മറ്റുള്ളവരെ മുന്നിലേക്കു തള്ളിയിട്ട് സ്വയം സുരക്ഷിതനായും സുഖിച്ചും ജീവിക്കുന്നതല്ല.

മുഹമ്മദ് നബിﷺ തന്റെ അനുയായികളോട് ‘നിങ്ങൾ സഹിക്കണം’ എന്നു പറഞ്ഞുകൊണ്ട് സുഖകരമായ ഒരു സ്ഥലത്തേക്ക് മാറിനിന്നില്ല. അവരുടെ കൂടെത്തന്നെയായിരുന്നു. അവരുടെ വിശപ്പിന്റെയും ഭയത്തിന്റെയും പ്രതീക്ഷയുടെയും പങ്കാളിയായിരുന്നു. അതിനാലാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ നേതൃത്വം ഹൃദയങ്ങളെ കീഴടക്കിയത്.

ഇരുട്ടിനിടയിലും പ്രതീക്ഷ

ശിഅ്ബിന്റെ രാത്രികൾ നീണ്ടുപോയി. രാത്രി എത്ര നീണ്ടാലും പ്രഭാതം വരാതിരിക്കില്ലല്ലോ. അല്ലാഹു പറയുന്നു: “തീർച്ചയായും പ്രയാസത്തോടൊപ്പം എളുപ്പമുണ്ട്. തീർച്ചയായും പ്രയാസത്തോ ടൊപ്പം എളുപ്പമുണ്ട്’’ (ക്വുർആൻ 94:5-6).

ശ്രദ്ധിക്കുക; അല്ലാഹു പറയുന്നത് ‘പ്രയാസത്തിനു ശേഷം’ എന്നല്ല, ‘പ്രയാസത്തോടൊപ്പം’ എന്നാണ്. അതായത്, പ്രയാസത്തിന്റെ നടുവിലും അല്ലാഹുവിന്റെ കരുണയുടെ വാതിലുകൾ തുറന്നുകിടക്കുന്നുണ്ട്. മനുഷ്യൻ കാണുന്നത് അടഞ്ഞ വാതിലുകളായിരിക്കാം. അല്ലാഹു കാണുന്നത് തുറക്കാനിരിക്കുന്ന വഴികളായിരിക്കും. അനീതിക്കെതിരെ ചില ഹൃദയങ്ങൾ ഉണർന്നു. ക്വുറൈശികൾ എല്ലാവരും ഒരേ മനസ്സുള്ളവരായിരുന്നില്ല. അനീതിയുടെ കാഠിന്യം ചിലരുടെ മനസ്സിൽ അസ്വസ്ഥത സൃഷ്ടിച്ചു.

ഹിശാം ബിൻ അംറ്, സുഹൈർ ബിൻ അബീ ഉമയ്യ, മുത്ഇം തുടങ്ങിയ ചിലർ ഈ ബഹിഷ്‌കരണത്തിനെതിരെ നിലകൊണ്ടതായി ചരിത്ര ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ കാണാം. ഇത് ചരിത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വലിയ പാഠമാണ്. അനീതി ഒരു മതത്തിന്റെയോ സമൂഹത്തിന്റെയോ മാത്രം പ്രശ്‌നമല്ല. നീതി മനുഷ്യന്റെ പൊതുവായ മൂല്യമാണ്. അനീതി നടക്കുമ്പോൾ അതിനെതിരെ നിൽക്കുന്ന മനുഷ്യന്റെ ഹൃദയത്തിൽ മനുഷ്യത്വം ജീവിച്ചിരിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് ഒരു മുസ്‌ലിം തന്റെ സമൂഹത്തിനുള്ളിലെ അനീതിക്കെതിരെയും സമൂഹത്തിന് പുറത്തുള്ള അനീതിക്കെതിരെയും ഒരുപോലെ നിലകൊള്ളണം, നീതിയുടെ പക്ഷത്തു നിൽക്കണം.

ഒടുവിൽ ഉപരോധം തകർന്നു. കാലം കടന്നുപോയി. ക്വുറൈശികൾ എഴുതിയ കരാർപത്രം നശിച്ചുപോയി. അല്ലാഹുവിന്റെ നാമം ഒഴികെയുള്ള ഭാഗങ്ങൾ കീടങ്ങൾ തിന്നുകളഞ്ഞുവെന്നാണ് റിപ്പോർട്ടുകളിൽ പറയുന്നത്. അങ്ങനെ അനീതിയുടെ കരാർ തകർന്നു. ശിഅ്ബിന്റെ വാതിലുകൾ തുറന്നു.

മൂന്നു വർഷത്തോളം ഒറ്റപ്പെട്ടിരുന്ന മനുഷ്യർ വീണ്ടും മക്കയുടെ പൊതുജീവിതത്തിലേക്ക് തിരിച്ചുവന്നു. പക്ഷേ, അവരുടെ ജീവിതം പഴയതുപോലെയായിരുന്നില്ല. അവർ മാറിയിരുന്നു; കൂടുതൽ ക്ഷമയുള്ളവരായി, കൂടുതൽ ശക്തരായി, കൂടുതൽ വിശ്വാസികളായി. അവരുടെ ജീവിതം ഒരു സത്യത്തെ തെളിയിച്ചു: ശരീരത്തെ തടവിലാക്കാം; വിശ്വാസത്തെ തടവിലാക്കാനാവില്ല.

ശിഅ്ബ് നമ്മോടു പറയുന്നത്

ഇന്നു നാം ശിഅ്ബ് അബീ ത്വാലിബിന്റെ ചരിത്രം വായിക്കുമ്പോൾ, അതിനെ ഒരു പഴയ സംഭവമായി മാത്രം കാണരുത്. നമ്മുടെ കാലത്തും പലതരത്തിലുള്ള ‘ശിഅ്ബുകൾ’ ഉണ്ട്; സാമ്പത്തികമായി ഒറ്റപ്പെട്ട കുടുംബങ്ങൾ, കടബാധ്യതയിൽ കഴിയുന്നവർ, സമൂഹത്തിൽനിന്ന് അകറ്റപ്പെട്ട വയോധികർ, പഠിക്കാനുള്ള അവസരം നഷ്ടപ്പെട്ട കുട്ടികൾ, അഭയാർഥികൾ, രോഗബാധിതർ, തൊഴിൽ നഷ്ടപ്പെട്ടവർ, ഒറ്റപ്പെടലിൽ കഴിയുന്നവർ...ഇങ്ങനെ പലരും. അവരുടെ വീടുകളിൽ നമുക്ക് ശിഅ്ബിലെ കുഞ്ഞുങ്ങളുടെ വിശപ്പിന്റെ കരച്ചിൽ കേൾക്കാൻ കഴിയുന്നുണ്ടോ? അവരുടെ കണ്ണുകളിൽ നമുക്ക് ഖദീജ(റ)യുടെ സഹനത്തിന്റെ നിഴൽ കാണാൻ കഴിയുന്നുണ്ടോ? അവരുടെ ജീവിതത്തിൽ നമുക്ക് പ്രവാചകന്റെ സഹാനുഭൂതി കാണാൻ കഴിയുന്നുണ്ടോ?

ഇതാണ് ശിഅ്ബിന്റെ ചരിത്രം നമ്മോടു ചോദിക്കുന്ന ചോദ്യം. നമ്മുടെ സമ്പത്ത് ഒരു ഉത്തരവാദിത്തമാണ്. ഖദീജ(റ)യുടെ ജീവിതം നമ്മെ പഠിപ്പിക്കുന്നത് സമ്പത്തിന്റെ മറ്റൊരു ഭാഷയാണ്. നമ്മുടെ ബാങ്ക് അക്കൗണ്ടിലെ സംഖ്യ മാത്രമല്ല നമ്മുടെ സമ്പത്ത്. നമ്മുടെ സമയം സമ്പത്താണ്, നമ്മുടെ അറിവു സമ്പത്താണ്, നമ്മുടെ കഴിവു സമ്പത്താണ്, നമ്മുടെ ബന്ധങ്ങൾ സമ്പത്താണ്, നമ്മുടെ സ്വാധീനം സമ്പത്താണ്. അതിനെല്ലാം മറ്റുള്ളവരുടെ ജീവിതത്തിൽ നന്മ സൃഷ്ടിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുമ്പോഴാണ് അവയ്ക്ക് യഥാർഥ മൂല്യം ലഭിക്കുന്നത്.

സമൂഹം ഒരു ശരീരം

പ്രവാചകൻﷺ വിശ്വാസികളുടെ പരസ്പര ബന്ധത്തെ ഒരു ശരീരത്തോട് ഉപമിച്ചു. ഒരു ശരീരത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗത്തിനു വേദനിച്ചാൽ മറ്റുഭാഗങ്ങൾക്കും അതിന്റെ വേദന അനുഭവപ്പെടുന്നു. അതുത ന്നെയാണ് ശിഅ്ബിന്റെ പാഠം. ഒരു കുടുംബത്തിന്റെ വിശപ്പ് സമൂഹത്തിന്റെ പ്രശ്‌നമാണ്. ഒരു കുട്ടിയുടെ വിദ്യാഭ്യാസമില്ലായ്മ സമൂഹത്തിന്റെ പ്രശ്‌നമാണ്. ഒരു വിധവയുടെ കണ്ണീർ സമൂഹത്തിന്റെ പ്രശ്‌നമാണ്. ഒരു ദരിദ്രന്റെ കടബാധ്യത സമൂഹത്തിന്റെ പ്രശ്‌നമാണ്. അതുകൊണ്ട് പള്ളികളും മഹല്ലുകളും വെറും ആരാധനാകേന്ദ്രങ്ങൾ മാത്രമാകരുത്. അവ ആശ്വാസത്തിന്റെ കേന്ദ്രങ്ങളുമാകണം.

ഭക്ഷണം ലഭിക്കാത്തവന് ഭക്ഷണം കിട്ടുന്ന ഇടം. വിദ്യാഭ്യാസം ആവശ്യമുള്ളവന് സഹായം ലഭിക്കുന്ന ഇടം. കടബാധ്യതയിലുള്ളവന് കൈത്താങ്ങ് ലഭിക്കുന്ന ഇടം. ഒറ്റപ്പെട്ടവന് കൂട്ടു ലഭിക്കുന്ന ഇടം. അനാഥന് സംരക്ഷണം ലഭിക്കുന്ന ഇടം. അതാണ് ശിഅ്ബ് അബീ ത്വാലിബിന്റെ ആത്മാവ്. പ്രതിസന്ധി നമ്മെ തകർക്കാനല്ല, രൂപപ്പെടുത്താനാണ്. ജീവിതത്തിൽ ചിലപ്പോൾ നാം ചോദിക്കും:

“എന്തുകൊണ്ടാണ് ഈ പ്രയാസം എനിക്ക്?’’
“എന്തുകൊണ്ടാണ് ഇത്രയും നഷ്ടങ്ങൾ?’’
“എന്തുകൊണ്ടാണ് എന്റെ പ്രാർഥനയ്ക്ക് ഉത്തരം വൈകുന്നത്?’’

ശിഅ്ബ് അബീ ത്വാലിബിന്റെ ചരിത്രം അതിന് ഒരു മറുപടി നൽകുന്നു: പ്രതിസന്ധി വന്നതുകൊണ്ട് അല്ലാഹു നമ്മെ ഉപേക്ഷിച്ചുവെന്ന് അർഥമില്ല. ചിലപ്പോൾ പ്രതിസന്ധി നമ്മെ കൂടുതൽ ശക്തരാക്കാനാണ്. ചിലപ്പോൾ അത് നമ്മുടെ ഉള്ളിലെ വിശ്വാസത്തെ കണ്ടെത്താനാണ്. ചിലപ്പോൾ അത് നമ്മെ മറ്റുള്ളവരുടെ വേദന മനസ്സിലാക്കാൻ പഠിപ്പിക്കാനാണ്. ചിലപ്പോൾ ഒരു വാതിൽ അടയ്ക്കുന്നത് മറ്റൊരു വലിയ വാതിൽ തുറക്കാനാണ്.

ശിഅ്ബിന്റെ ഇരുട്ടിനുശേഷം മദീനയുടെ പ്രഭാതം വന്നതുപോലെ, മനുഷ്യജീവിതത്തിലും ഇരുട്ടുക ൾക്കു ശേഷം വെളിച്ചം വരും.

ചരിത്രത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ സന്ദേശം

ശിഅ്ബ് അബീത്വാലിബിന്റെ കഥ ഒടുവിൽ നമ്മോട് പറയുന്നത് വളരെ ലളിതമായ ഒരു കാര്യമാണ്: വിശ്വാസം സുഖസൗകര്യങ്ങളിൽ തെളിയുന്നതല്ല; പരീക്ഷണത്തിലാണ് അതിന്റെ യഥാർഥ പ്രകാശം കാണുന്നത്. വിശപ്പുണ്ടായിട്ടും അവർ വിശ്വാസം ഉപേക്ഷിച്ചില്ല. ഒറ്റപ്പെട്ടിട്ടും അവർ ലക്ഷ്യം ഉപേക്ഷിച്ചില്ല. ഭീഷണിയുണ്ടായിട്ടും അവർ സത്യം ഉപേക്ഷിച്ചില്ല. അനീതി നേരിട്ടിട്ടും അവർ നീതി ഉപേക്ഷിച്ചില്ല. അതിനാലാണ് ശിഅ്ബ് അബീത്വാലിബ് ചരിത്രത്തിലെ ഒരു മലഞ്ചെരിവ് മാത്രമല്ലാതായത്. അത് ക്ഷമയുടെ പാഠശാലയായി. അത് ത്യാഗത്തിന്റെ സ്മാരകമായി. അത് സാമൂഹിക ഐക്യത്തിന്റെ പ്രതീകമായി. അത് അല്ലാഹുവിലുള്ള തവക്കുലിന്റെ ജീവിക്കുന്ന ഉദാഹരണമായി. ഇന്ന് ആ മലഞ്ചെരിവിന്റെ നിശ്ശബ്ദതയിൽനിന്ന് ഒരു ശബ്ദം കേൾക്കുന്നതുപോലെ തോന്നുന്നു:

“പ്രയാസം വന്നാൽ തകരരുത്.
വിശപ്പു വന്നാൽ വിശ്വാസത്തെ വിൽക്കരുത്.
ഒറ്റപ്പെടൽ വന്നാൽ പ്രതീക്ഷ കൈവിടരുത്.
അനീതി വന്നാൽ മൗനം പാലിക്കരുത്.
കാരണം, പ്രയാസത്തോടൊപ്പം തന്നെ
അല്ലാഹുവിന്റെ സഹായവും ഉണ്ടാകുന്നു.’’

(അവസാനിച്ചു)